Omgeving en milieu

Bij het ontwerp Inpassingsplan ligt het Milieueffectrapport (MER) ter inzage.

In deze procedure wordt onderzoek gedaan naar de milieueffecten van de te onderzoeken tracéalternatieven. De resultaten van het onderzoek worden uiteindelijk samengebracht in het MER, dat samen met het ontwerp Inpassingsplan ter inzage wordt gelegd.

In het MER voor Zuid-West 380 kV komen de zes onderstaande thema's aan bod.

1: Leefomgeving

Leefomgeving is de naam voor de omgeving waarin we wonen en werken. Deze heeft een hoge kwaliteit als de lucht schoon is en er weinig of geen overlast is. De aanwezigheid van een hoogspanningsverbinding heeft invloed op de kwaliteit van de leefomgeving.

Leefomgeving in het gebied van Zuid-West 380 kV

Nederland is een dichtbevolkt land. Daardoor kunnen we niet altijd voorkomen dat een nieuwe verbinding ook langs plekken loopt waar mensen wonen. Woonkernen worden in principe ontweken. Voor Zuid-West 380 kV zijn deze aangegeven in de Startnotitie. Bij het ontwikkelen van de tracéalternatieven proberen we woningen in het buitengebied zo veel mogelijk te ontwijken.

Voorzorgsbeleid

De toenmalige staatssecretaris van VROM  heeft in oktober 2005 gemeenten, provincies en netbeheerders geadviseerd om zoveel mogelijk te vermijden dat er nieuwe situaties ontstaan waarbij kinderen langdurig verblijven in de directe omgeving van hoogspanningslijnen. Het advies heeft betrekking op plekken waar kinderen normaal gesproken langdurig verblijven, zoals woningen, scholen, crèches en kinderopvangplaatsen. Deze plekken worden ook wel 'gevoelige bestemmingen' genoemd. Gemeenten kunnen rekening houden met dit advies in hun bestemmingsplannen, waarin staat waarvoor bepaalde gebieden binnen de gemeente gebruikt mogen worden. Omgekeerd geldt ook dat er bij de bouw van nieuwe hoogspanningslijnen rekening gehouden wordt met al bestaande woningen, scholen, crèches en kinderopvangplaatsen. Helaas is het niet altijd mogelijk om deze gevoelige bestemmingen te vermijden. Voor gevoelige bestemmingen wordt in deze situaties een bod tot uitkoop gedaan. Voor meer informatie over het voorzorgsbeginsel kunt u terecht op de website www.rijksoverheid.nl. Voor meer informatie over de mogelijkheid tot uitkoop verwijzen wij u naar de schadegids van TenneT.

2: Ecologie

De natuur is continu in beweging. Dieren hebben een plek nodig om te slapen, te broeden of voedsel te verzamelen. Daarvoor leggen ze grote afstanden af. Ecologie houdt zich bezig met de wisselwerking tussen dieren, planten en hun omgeving.

Beschermde gebieden en soorten

De overheid heeft regels voor het behoud van de natuur opgesteld. Daarvoor heeft ze gebieden en dier- en plantsoorten aangewezen die beschermd zijn. Dit zijn Natura 2000-gebieden, beschermde soorten van de Flora- en Faunawet en de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). In het gebied van Zuid-West 380kV gaat het bijvoorbeeld om beschermde vogelsoorten, zoals de lepelaar en de nachtzwaluw. Hiermee houden we zo veel mogelijk rekening bij het bepalen van de alternatieven, de keuze voor het tracé en de aanleg van de verbinding. Ook wordt zo veel mogelijk rekening gehouden met de zogenaamde instandhoudingsdoelstellingen in het zoekgebied van Zuid-West 380kV. Die instandhoudingsdoelen geven aan hoeveel dieren er per soort moeten zijn of hoeveel leefruimte er voor bepaalde diersoorten nodig is.

Mogelijke effect van een hoogspanningsverbinding op natuur

De aanleg van een hoogspanningsverbinding kan effecten hebben op natuur. Zo kan het leefgebied van dieren kleiner worden, doordat er een mast geplaatst wordt of er een stuk bos gekapt moet worden. Voor vogels hebben we speciale aandacht. De reden is dat sommige vogelsoorten moeite hebben om de lijnen te zien en er daardoor tegenaan kunnen vliegen.

Hoe behouden we ecologische waarden zo goed mogelijk?

We vinden het belangrijk dat de natuur zo veel mogelijk beschermd wordt. Dit doen we allereerst door bij het bepalen van de alternatieven zo goed mogelijk rekening te houden met bijvoorbeeld belangrijke natuurgebieden. En we maken lijnen op bepaalde plaatsen beter zichtbaar voor vogels door speciale vogelflappen in de lijnen te hangen.

3: Landschap

Weide, bos, water: elk landschap heeft zijn eigen karakter. Dit karakter is in de loop van de jaren ontstaan. Vaak door de combinatie van het oorspronkelijke landschap en het gebruik ervan.

Het landschap laat zo iets zien van de historie van een gebied: de polders in Zeeland, landgoederen in Brabant, dorpen en bebouwingslinten op de Brabantse zandgronden. In het gebied van Zuid-West 380 kV komen verschillende landschappen voor.

Monumentale plekken

Belangrijke landschappen en monumenten worden volgens allerlei afspraken beschermd. Op landelijk niveau zijn bijzondere plekken aangewezen: onder andere Nationale Landschappen en Belvedèregebieden. In het gebied van Zuid-West 380kV is de Zak van Zuid-Beveland een voorbeeld van zo'n Nationaal Landschap. Er zijn regels over wat je in welke landschappen wel (en onder welke voorwaarden) en niet mag bouwen. Deze staan onder meer in de Nota Ruimte van het Ministerie van IenM.

Mogelijk effect van een hoogspanningsverbinding op landschap

Een hoogspanningsverbinding heeft effect op het landschap. Een effect is bijvoorbeeld als de openheid van een landschap minder wordt door een nieuwe verbinding. Hoe groot het effect is, hangt af van het uiterlijk van de verbinding en de karakteristieken van het landschap waar de verbinding wordt gebouwd. En hoe je de verbinding beleeft hangt onder andere af van waar je staat als je naar de verbinding kijkt.

Hoe houden we rekening met landschap?

Waar de nieuwe verbinding ook komt, ze zal altijd zichtbaar zijn. We proberen de effecten zo veel mogelijk te beperken. In de eerste plaats doordat we de nieuwe verbinding combineren met een bestaande verbinding en door, daar waar mogelijk, de nieuwe verbinding naast een andere, al bestaande verbinding te bouwen. Dat laatste noemen we bundelen. Verder proberen we de verbinding zo recht mogelijk aan te leggen. Dat oogt rustiger dan een verbinding met veel knikken.

4: Archeologie

Tienduizenden jaren geleden woonden er al mensen in Nederland. Dat is nu meestal niet meer te zien.

Toch zijn er sporen van oude culturen verborgen in de bodem. Bijvoorbeeld gebruiksvoorwerpen. Deze sporen zijn waardevol om het verleden te kunnen reconstrueren. Archeologie is de wetenschap die zich hiermee bezighoudt.

Bekende vindplaatsen en verwachtingen

Of er ergens archeologische sporen in de grond zitten, is pas zeker als ze ook echt gezien zijn. In dat geval spreken we van een bekende archeologische vindplaats. Sommige zijn door de rijksoverheid beschermd (Rijksmonumentenlijst). Andere bekende vindplaatsen staan op de Archeologische Monumentenkaart. Sommige plekken in het landschap waren vroeger aantrekkelijker om te wonen dan andere. Bijvoorbeeld omdat ze droger waren, of omdat er andere mensen in de buurt woonden. De kans dat je hier archeologische resten vindt, is groter dan ergens anders. Deze gebieden hebben een zogenaamde middelhoge of hoge archeologische verwachting. Ongeveer de helft van Nederland bestaat uit gebied met een middelhoge tot hoge verwachting.

Mogelijk effect van een hoogspanningsverbinding op archeologie

Hoogspanningsmasten staan op een fundering in de grond. Bij de aanleg van deze fundering zouden archeologische waarden geraakt kunnen worden. In de Wet op de archeologische monumentenzorg staat, dat altijd eerst onderzoek gedaan moet worden naar archeologische waarden, voordat met de bouw gestart wordt. Ook voor Zuid-West 380 kV worden deze onderzoeken uitgevoerd.

Hoe behouden we de archeologische waarden zo goed mogelijk?

Geprobeerd wordt belangrijke archeologische waarden te behouden. Dat wordt gedaan door masten en ondergrondse verbindingen zo veel mogelijk om vindplaatsen heen te plaatsen. We laten de archeologische resten het liefst in de bodem. Daar blijven ze het best beschermd. Op die manier blijven vrijwel alle archeologische waarden onaangetast. Als we er echt niet omheen kunnen, wordt de vondst opgegraven en bewaard.

5: Bodem & Water

De bodem in Zeeland is anders opgebouwd dan die in Noord-Brabant. Bij het milieuthema Bodem & Water onderzoeken we wat de effecten van aanleg van de verbinding zijn op de bodem ter plaatse.

We kijken dan ook naar de effecten op het water: bouwen we niet te dicht bij dijken of op plaatsen waar drinkwater gewonnen wordt? En kan water dat we tijdens het bouwen van de masten oppompen, op de dichtstbijzijnde sloot worden geloosd?

Afspraken over water

Nederland staat bekend om haar waterbeleid: genoeg water van goede kwaliteit op de juiste plaats. Om dit waar te maken heeft de overheid regels vastgelegd in onder meer de Waterwet en de Wet milieubeheer. Deze regels hebben ook gevolgen voor de aanleg van een nieuwe hoogspanningsverbinding. Zo mogen de graaf- en aanlegwerkzaamheden niet ten koste gaan van wateropslag of bodemverontreinigingen verspreiden. Ook moeten de dijken veilig blijven en mogen we in principe niet bouwen in waterwingebieden.

Mogelijk effect van een hoogspanningsverbinding op bodem en water

Voor het bouwen van masten van een hoogspanningsverbinding moeten we grond afgraven bij de bouwputten voor de masten. Hierdoor kunnen bijzonderheden in de bodemopbouw aangetast worden. Of kan de waterhuishouding veranderen. We voorkomen dit soort effecten door goed onderzoek te doen en maatregelen te treffen.

Hoe blijft de kwaliteit van de bodem en het water zo hoog mogelijk?

We proberen de bodem zo min mogelijk aan te tasten. Als dat niet lukt, herstellen we de schade zodat de bodem zo veel mogelijk in de oude staat terugkomt.

6: Ruimtegebruik

De aanleg van een nieuwe hoogspanningsverbinding heeft vaak invloed op iets anders.

Daarom is het belangrijk precies te weten wat er staat en gebeurt op de plekken waar de nieuwe verbinding mogelijk komt. Zo brengen we onder andere water, bedrijventerreinen, wegen en woongebieden gedetailleerd in kaart. Daarnaast kijken we naar de toekomstplannen. Al deze informatie verzamelen we in het onderdeel ruimtegebruik. Dat doen we met twee doelen. Allereerst om de effecten op het ruimtegebruik zelf zichtbaar te maken. Wat zijn bijvoorbeeld de gevolgen van de nieuwe verbinding voor agrarisch grondgebruik? Daarnaast kijken we naar de effecten op woon- en werkgebieden.

Nu en straks

Een hoogspanningsverbinding is niet van de ene op de andere dag gebouwd. Het hele proces – van idee tot aanleg – duurt jaren. Daarom kijken we bij ruimtegebruik niet alleen naar hoe het gebied van Zuid-West 380 kV er nú uitziet, maar ook naar wat er al besloten is om in de toekomst te ontwikkelen. Komt er ergens een nieuwbouwwijk, een bedrijventerrein of een uitbreiding van een snelweg? Dan nemen we die mee in onze plannen. Het is wel belangrijk dat er over zulke ruimtelijke toekomstplannen al een officieel besluit genomen en vastgelegd is. Bijvoorbeeld in een bestemmingsplan.

Effecten van de nieuwe verbinding op Ruimtegebruik

Overal waar een mast van een hoogspanningsverbinding staat, kan niets anders staan. Dat is het meest directe effect van een hoogspanningsverbinding op het ruimtegebruik. Er zijn ook andere effecten. Zo mogen er onder een hoogspanningsverbinding bijvoorbeeld geen tankstations staan. Onder de lijn is veel wel mogelijk. Weilanden, wegen en natuur (zolang het geen hoge beplanting is) kunnen bijvoorbeeld prima onder de verbinding.